Cakap Berbahasa Indonesia Untuk Kelas 9 SMP

cakap_bhs_indo-SMP-9

Cakap Berbahasa Indonesia

CAKAP BERBAHASA Plus
Cakap berbahasa ataupun cakap berkomunikasi merupakan dambaan setiap orang, terlebih lagi
bagi para pelajar. Bagaimana dengan kamu? Coba, renungkan pernyataan berikut dengan saksama!
Seorang pembina OSIS berkata, ”Saya tidak mau para siswa di sekolah kita seperti katak dalam
tempurung.”
Dalam diskusi kelas terucapkan ”bangsa kita tidak boleh seperti katak dalam tempurung, tetapi
menginginkan seperti katak dalam parabola”.
Sekarang bandingkan! Katak dalam tempurung atau dalam parabola atau dalam mangkuk sekalipun
sebenarnya sama. Berarti wawasan si katak sebatas luas tempurung meskipun si katak dapat tengadah
melihat langit, memandang angkasa. Ibaratnya, orang tetap berwawasan sempit, miskin pengetahuan,
miskin pengalaman, alias miskin informasi.
Begitukah? Bagaimana dengan cakap berbahasamu?
Cakap Berbahasa Indonesia Kelas IX untuk SMP dan MTs ini tidak seperti katak dalam tempurung.
Buku teks ini tak sebatas terampil mendengarkan, berbicara, membaca, dan menulis baik kebahasaan
maupun kesastraan. Empat keterampilan ini diselaraskan dengan langkah teoretis dan praktik. Cara
seperti ini akan mempermudah pencapaian kompetensi. Situasi dan suasana belajar mengajar menjadi
aktif dan dialogis. Gambarannya bahwa kamu berada di rel yang benar dan guru tinggal memainkan
peran motivator secara optimal. Dari sinilah cakap berbahasa ini diharapkan bisa tercapai.
Perlu kamu pahami bersama bahwa teks mendengarkan disajikan tersendiri yang berupa lampiran
di bagian akhir buku. Perhatikan ikon khusus untuk Teks Mendengarkan dengan kode nomornya.
Tujuannya jelas agar kompetensi mendengarkan teraih dan terukur. Buku ini juga menyajikan latihan,
tugas, atau kegiatan yang bervariasi dalam setiap pelajaran. Latihan, tugas, atau kegiatan akan menguji
tahap penugasan materi yang mengarah kompetensi. Cara pengerjaannya variatif, baik tertulis, lisan,
mandiri, berpasangan, kelompok, maupun tugas rumah.
Cakap Berbahasa Indonesia juga menyajikan evaluasi, yaitu Latihan Ulangan Semester dan Latihan
Ujian Nasional. Dua versi latihan ini mengacu pada tuntutan kompetensi model soal Ujian Nasional.
Kini waktumu telah tiba. Sudah saatnya kamu cakap berbahasa Indonesia.
Selamat belajar!

 

 

Daftar Isi

Kata Sambutan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . iii
Kata Pengantar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . iv
Daftar Isi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . v
Bagaimana Cara Menggunakan Buku Ini? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . vi
Pelajaran I Peluang Usaha
Mendengarkan dan Menyimpulkan Dialog Interaktif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
Menceritakan Cerpen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
Membaca Intensif Iklan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
Menulis Iklan Baris . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
Evaluasi Pelajaran I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Pelajaran II Karya Seni
Mengkritik dan Memuji Karya Seni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Membaca Sekilas Buku Berindeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
Meresensi Buku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
Mendengarkan Pembacaan Syair . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Evaluasi Pelajaran II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
Pelajaran III Peristiwa Alam
Mendengarkan dan Memberi Komentar Dialog Interaktif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Menyampaikan Laporan Peristiwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
Membaca Cerpen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
Menyunting Karangan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
Evaluasi Pelajaran III . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Pelajaran IV Ekspresi Seni
Mendengarkan dan Menyimpulkan Dialog Interaktif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
Mengkritik dan Memuji Berbagai Karya Seni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
Membaca Intensif Teks Iklan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Menulis Kembali Cerpen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
Evaluasi Pelajaran IV . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
Pelajaran V Komunikasi Maya
Mendengarkan dan Mengomentari Pendapat dalam Dialog Interaktif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
Musikalisasi Puisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
Membaca Sekilas Buku Berindeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
Menyunting Karangan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
Evaluasi Pelajaran V . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Pelajaran VI Demam Berdarah
Mendengarkan, Menyimpulkan, dan Mengomentari Pendapat dalam Dialog Interaktif . . . . . . . . . 66
Melaporkan Peristiwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
Membedakan Fakta dan Opini dalam Teks Iklan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
Menulis Cerita Pendek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
Evaluasi Pelajaran VI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
Daftar Isi
vi Cakap Berbahasa Indonesia Kelas IX
Latihan Ulangan Semester . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
Pelajaran VII Mendidik Kritis
Mendengarkan Pembacaan Kutipan Novel dan Sinopsisnya . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86
Berkhotbah . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88
Membaca Ekstensif . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
Menulis Karya Tulis Sederhana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94
Evaluasi Pelajaran VII . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
Pelajaran VIII Swasembada Beras
Mendengarkan dan Menyimpulkan Ceramah . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
Berdiskusi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102
Membaca Intensif Tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
Menulis Naskah Drama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
Evaluasi Pelajaran VIII . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
Pelajaran IX Kebugaran Badan
Mendengarkan Pidato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
Berpidato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
Mengidentifikasi Novel Indonesia Angkatan 20–30-an . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
Menulis Teks Pidato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
Evaluasi Pelajaran IX . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
Pelajaran X Lingkungan Sekolah
Menyimpulkan Ceramah . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
Menilai Pementasan Drama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
Membaca Cepat Bacaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132
Menulis Surat Pembaca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
Evaluasi Pelajaran X . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
Pelajaran XI Warisan Budaya
Menyimpulkan Pidato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140
Berdiskusi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
Membaca Ekstensif Artikel dan Buku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
Menulis Drama . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Evaluasi Pelajaran XI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
Latihan Ujian Nasional . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
Glosarium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Daftar Pustaka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
Lampiran Teks Mendengarkan Pelajaran I–XI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158

Kategori Buku SMK :
Kelas 12 SMK / SMEA/ STM / SMIP
Kelas 11 SMK / SMEA/ STM / SMIP
Kelas 10 SMK / SMEA/ STM / SMIP
Kategori Buku SMA :
Kelas 12 SMA/ MA
Kelas 11 SMA/ MA
Kelas 10 SMA/ MA
Kategori Buku SMP :
Kelas 9 SMP/ MTS
Kelas 8 SMP/ MTS
Kelas 7 SMP/ MTS
Kategori Buku SD : 
Kelas 6 SD/ MI
Kelas 5 SD/ MI
Kelas 4 SD/ MI
Kelas 3 SD/ MI
Kelas 2 SD/MI
Kelas 1 SD/MI
Buku Lainnya :
Buku Sekolah
Buku Novel
Buku Bahasa/Kamus
Buku Komputer/Internet
Buku Majalah
eXTReMe Tracker